Spot-futures arbitrage — ook wel cash-and-carry arbitrage — is een strategie die profiteert van het prijsverschil tussen de spotmarkt en de futuresmarkt voor hetzelfde activum. Door gelijktijdig een longpositie op de spotmarkt en een shortpositie in futures in te nemen, creëert de belegger een delta-neutrale positie waarvan de opbrengst vaststaat ongeacht koersbewegingen.
Het basisprincipe
De futuresprijs van een activum is doorgaans hoger dan de spotprijs, vanwege financieringskosten en de tijdswaarde van geld. Dit verschil heet de basis. Op de vervaldatum van het futurescontract convergeert de futuresprijs naar de spotprijs. Een arbitrageur legt dit verschil vast door:
- Het activum te kopen op de spotmarkt (long spot)
- Tegelijkertijd een futurescontract te verkopen voor dezelfde hoeveelheid (short futures)
Op vervaldatum wordt het activum geleverd tegen de hogere futuresprijs. De winst is gelijk aan het initiële verschil minus transactie- en financieringskosten.
Voorbeeld
Bitcoin noteert op de spotmarkt op $30.000. Een futurescontract met vervaldatum over één maand noteert op $30.500. De basis bedraagt $500 (1,67%).
- Koop spot-Bitcoin voor $30.000
- Verkoop een maand-futures voor $30.500
- Op vervaldatum: lever de Bitcoin tegen $30.500 ongeacht de actuele koers
- Winst: $500 minus transactiekosten en eventuele financieringskosten
De positie is delta-neutraal: of Bitcoin stijgt naar $40.000 of daalt naar $20.000 maakt niet uit — de uitkomst is vastgelegd op het moment van ingang.
Funding rates en hun invloed
Bij perpetual futures (zonder vaste vervaldatum) speelt de funding rate een aanvullende rol. Een positieve funding rate vergroot de opbrengst voor de short-positie houder; een negatieve funding rate verkleint of keert deze om. Dit maakt de strategie extra aantrekkelijk tijdens bullish marktfases met hoge funding rates.
Carry-kosten
De winstgevendheid wordt verlaagd door:
- Financieringskosten — de kosten om de spotpositie te financieren (relevant als u leent)
- Opslagkosten — bij fysieke grondstoffen (goud, olie) zijn er bewaarkosten; bij digitale activa als Bitcoin zijn deze verwaarloosbaar
- Transactiekosten — koop- en verkoopcommissies op beide markten
Risico's
- Tegenpartijrisico — het risico dat de beurs of de tegenpartij in het futurescontract zijn verplichtingen niet nakomt
- Liquiditeitsrisico — onvoldoende marktdiepte kan leiden tot ongunstige uitvoeringsprijzen (slippage)
- Marge-risico — bij grote koersschommelingen kan de beurs aanvullende marge vereisen op de shortpositie, ook al is de positie netto delta-neutraal
- Basisrisico — het risico dat de futures-spot spreiding onverwacht beweegt voor de vervaldatum
Conclusie
Spot-futures arbitrage is een van de zuiverste vormen van arbitrage: de winst is bij aanvang grotendeels vastgelegd. De strategie is populair bij professionele traders in crypto, grondstoffen en energiemarkten. Voor particuliere beleggers zijn de vereiste kapitaalomvang, monitoring en technische infrastructuur de voornaamste drempels. Professionele fondsen die deze strategie toepassen bieden toegang zonder de operationele complexiteit.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen spot-futures arbitrage en funding rate arbitrage?
Spot-futures arbitrage profiteert van het prijsverschil (basis) tussen een termijncontract met vaste vervaldatum en de huidige spotprijs. Funding rate arbitrage maakt gebruik van periodieke betalingen bij perpetual futures zonder vaste vervaldatum. In de praktijk overlappen de strategieën als perpetual futures worden gebruikt als het short-been.
Is spot-futures arbitrage risicovrij?
De strategie is delta-neutraal (niet gevoelig voor koersbewegingen) maar niet risicovrij. Tegenpartijrisico, liquiditeitsrisico, marge-oproepen en onverwachte carry-kosten kunnen de theoretische winst verlagen of ombuigen in verlies.
Voor welke activa werkt deze strategie het best?
De strategie werkt het best voor activa met liquide spot- én futuresmarkten: Bitcoin, Ethereum, goud, olie en grote valutaparen. Bij minder liquide activa zijn de transactiekosten en slippage te hoog om winstgevend te zijn.
Welk rendement biedt spot-futures arbitrage?
Het rendement hangt af van de grootte van de basis op het moment van ingang, de looptijd en de transactiekosten. In de cryptomarkt liggen bruto jarendementen (op basis) doorgaans tussen 5% en 20% afhankelijk van marktomstandigheden.